مىكردند ، معلوم شود كه حقيقت اين عبادت الهى و نسخهء جامعه ، كه براى خلاص اين طائرهاى قدسى از قفس تنگناى طبيعت به كشف تامّ محمّدى صلى اللَّه عليه و آله ترتيب داده شده و به قلب مقدّسش نازل گرديده ، همين صورت دنياوى و هيئت ظاهرهء مُلكيّه نيست ؛ چه كه اين صورت را هر عالم مسأله‌دان ، يا عامى ابجدخوان مىتواند به شرائط صحّت و كمال صورى آن قيام كند و از عهده به خوبى برآيد ، ديگر اين قدر تغيّرِ الوان و ارتعادِ فرائص و خوف و خشيت از قصور و تقصير معنى ندارد . و با اين ، فصل را ختم مىكنيم به ذكر يك حديث ، و آن كفايت كند براى كسى كه لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَ هُوَ شَهِيدٌ . « 1 » عَنْ كِتابِ فَلاحِ السّائِلِ لِلْعارِف السّالِكِ الْمُجاهِدِ ابن طاوس رَضِيَ اللَّه عَنْهُ قالَ : جاءَ الحَديثُ انَّ رِزامَ ، مَوْلى خَالِدِ بْن عَبْد اللَّه ، الَّذى كانَ مِنَ الأَشْقِياءِ ، سَألَ الامامَ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِما السَّلامُ بِحَضْرَةِ ابي جَعْفَرِ الْمَنْصُورِ عَنِ الصَّلاةِ وَ حُدودِها ؛ فَقالَ عَلَيْه السَّلامُ : لِلصَّلاةِ ارْبَعَةُ آلافِ حَدٍّ لَسْتَ تَفي بِوَاحِدٍ مِنْها . فَقالَ : أَخْبِرْني بِما لا يَحِلُّ تَرْكُهُ وَ لا يَتِمُّ الصَّلاةُ الّا بِهِ . فَقالَ عَلَيْه السَّلامُ : لا يَتِمُّ الصَّلاةُ الّا ذي طُهْرٍ سَابغٍ وَ تَمَامٍ بَالِغٍ غَيْرِ نازِغٍ وَ لا زائِغٍ ، عَرَفَ فَاخْبَتَ فَثَبَتَ وَ هُوَ وَاقِفٌ بَيْنَ الْيَأسِ وَ الطَّمَعِ وَ الصَّبْرِ وَ الْجَزَعِ كَانَّ الْوَعْدَ لَهُ صُنِعَ وَ الْوَعيدَ بِهِ وَقَعَ ، بَذَلَ عَرَضَهُ وَ تَمَثَّلَ غَرَضَهُ وَ بَذَلَ فِي اللَّه الْمُهْجَةَ وَ تَنَكَّبَ الَيْهِ الْمَحَجَّةَ غَيْرِ مُرْتَغِمٍ بِارْتِغَامٍ ، يَقْطَعُ عَلائِقَ الاهتِمامِ بِغَيْرِ مَنْ لَهُ قَصَدَ وَ الَيْهِ وَفَدَ وَ مِنْهُ اسْتَرْفَدَ ؛ فَاذا اتى بِذلِكَ كانَتْ هِيَ الَّتي تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنَكَر . . . الحديث . « 2 »

--> ( 1 ) - « او را دلى ( هشيار ) است يا با توجّه كامل گوش ( به كلام حقّ ) بسپارد . » ( ق / 37 ) ( 2 ) - « از كتاب فلاح السّائل نوشتهء عارف سالك مجاهد ابن طاوس رضي اللَّه عنه منقول است كه در آن گفته : حديث شده رزام ، غلام آزادشدهء خالد بن عبد اللَّه ، كه از اشقيا بود ، در حضور ابو جعفر منصور ( دوانيقى ) از امام جعفر بن محمد ( الصادق ) عليهما السلام دربارهء نماز و حدود آن پرسيد . آن حضرت عليه السلام فرمود : " نماز را چهار هزار حد است كه تو ( حتى ) يكى از آن حدود را تمام نتوانى كرد " . رزام گفت : " مرا خبر ده از آنچه كه ترك آن جائز نيست و نماز جز بدان تمام نمىگردد " . فرمود : " نماز به كمال نمىرسد جز براى كسى ( نمازگزارى ) كه داراى طهارتى همه‌جانبه و تماميتى رسا باشد ؛ نه ديگران را اغوا كند و نه خود از حق منحرف گردد ؛ ( خدا را ) شناخته و سر تسليم فرود آورده استقامت و ثبات در پيش گيرد ؛ بين نوميدى ( از رحمت خدا ) و طمع ( به رحمت او ) و ميان شكيبايى و بىتابى ايستاده باشد ، گويى وعدهء نيكويى خدا ( ثواب و پاداش ) برايش عملى شده و وعدهء عذاب بر او واقع گشته ؛ مال و متاع خود را ( در راه خدا ) بذل نموده و هدف خود را ( از عبادت ) پيش رو قرار داده و در راه خدا خون خود ارزانى كرده و در راه به سوى خدا از ما سواى او روى گردانده ؛ در بينى بر خاك نهادن ( در سجده ) هيچ ناخوشايندى و كراهتى در دل ندارد ؛ رشته‌هاى پيوند را به غير آن كس كه او را قصد كرده و به‌سويش روانه شده و از او عطا و يارى طلبيده گسسته است ؛ پس چون چنين نمازى به جاى آورد ، اين همان نمازى است كه از فحشا و منكر بازمىدارد " . » حديث ادامه دارد . فلاح السّائل ، ص 23 .